İşveren Sorumluluk Sigortası: İş Kazasında SGK Rücu Davası
Yayın: 2026-10-22 · İşyeri
İş kazasında SGK yaptığı ödemeleri işverenden geri isteyebilir. İşveren sorumluluk sigortası neyi karşılar, hangi haller ek teminat ister, hangi süreler var?
Bir işyerinde iş kazası olduğunda çalışanın tedavisi, geçici iş göremezlik ödeneği ve gerekirse bağlanan gelir Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanır. Pek çok işveren meselenin burada kapandığını düşünür. Oysa kaza işverenin kusuruyla olmuşsa SGK yaptığı ödemeleri sonradan işverenden geri ister ve çalışan ya da ailesi, SGK'nın karşılamadığı zarar için ayrıca tazminat davası açabilir.
İşveren sorumluluk sigortası (piyasada işveren mali mesuliyet sigortası olarak da geçer) tam olarak bu iki talebe karşı tasarlanmıştır. Bu yazıda kanunun işverene yüklediği sorumluluğu, Türkiye Sigorta Birliği'nin yayımladığı genel şartlara göre poliçenin neyi karşılayıp neyi dışarıda bıraktığını ve kaza sonrasında kaçırılmaması gereken süreleri anlatıyoruz.
İş Kazasından Sonra İşverene Yönelebilecek İki Talep
Birincisi SGK'nın rücu talebidir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 21. maddesine göre iş kazası, işverenin kastı ya da iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK'nın yaptığı ve ileride yapacağı ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri işverene ödettirilir. Bu tutar, çalışanın ya da hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri miktarla sınırlıdır. İşverenin sorumluluğu belirlenirken kaçınılmazlık ilkesi de dikkate alınır; yani her türlü önlem alınsa bile önlenemeyecek bir olayda işverenin payı azalabilir.
İkincisi çalışanın ya da vefat halinde ailesinin doğrudan işverene yönelttiği tazminat talebidir. SGK'nın ödediği tutarlar çoğu zaman gerçek zararın tamamını karşılamaz; aradaki fark için açılan davalarda kusur oranı, gelir kaybı ve bakım ihtiyacı gibi kalemler hesaplanır. Ağır yaralanma ya da ölümlü kazalarda bu iki talebin toplamı küçük bir işletmenin yıllık kârını aşabilir.
Poliçe Neyi Karşılar?
Genel şartların 1. maddesine göre sigorta, işyerinde meydana gelen iş kazası nedeniyle işverenin hukuki sorumluluğunu kapsar. Teminat iki kalemden oluşur: hizmet sözleşmesiyle çalışan sigortalı işçinin ya da hak sahiplerinin SGK yardımlarının üstünde ve dışında kalan tazminat talepleri ile SGK'nın işverene karşı açtığı rücu davaları sonunda ödenecek tutarlar. Her ikisi de poliçede yazılı limitlere kadar ödenir.
Dava açılırsa mahkeme masrafları ve avukatlık ücreti de sigortacıya aittir. Ancak hükmedilen tazminat sigorta bedelini aşarsa sigortacı bu masraflara yalnızca sigorta bedeli oranında katılır. Bu yüzden limit seçimi, düşük tutulduğunda iki kez etkisini gösteren bir karardır: hem tazminatın bir kısmı hem de dava masraflarının bir kısmı işverende kalır.
Poliçelerde limit çoğunlukla kişi başına ve kaza başına ayrı yazılır, ancak bu yapı şirkete ve poliçeye göre değişir. Aynı kazada birden fazla çalışanın etkilenebileceği atölye, depo ve üretim alanlarında kaza başı limitin kişi başı limitten belirgin yüksek olması gerekir.
Ek Sözleşme Yapılmazsa Dışarıda Kalan Haller
Poliçe okurken en sık gözden kaçan madde burasıdır. Genel şartların 2. maddesi, aksine bir anlaşma yoksa şu durumları teminat dışında bırakır: işverenin sağladığı servis aracıyla işçilerin toplu olarak işe getirilip götürülmesi sırasında olan kazalar, işçinin görevle başka bir yere gönderildiği sırada asıl işini yapmadan geçen zamanda olan kazalar, Türkiye dışında meydana gelen kazalar, meslek hastalıkları ve manevi tazminat talepleri.
İlk iki madde özellikle önemlidir, çünkü 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesi bu iki durumu da açıkça iş kazası sayar. Yani kanun açısından iş kazası olan bir olay, poliçeye eklenmemişse sigorta açısından teminat dışı kalabilir. Personel servisi kullanan, çalışanını şantiyeye, müşteriye ya da fuara gönderen işletmelerin bu genişletmeleri teklif aşamasında ayrıca istemesi gerekir. Manevi tazminat da iş kazası davalarında sık görülen bir kalemdir.
Bunlardan bağımsız olarak kasıtla yapılan eylemler, kanuni sorumluluğu aşan sözleşmesel taahhütler, savaş ve iç karışıklık, nükleer riskler ve terör eylemlerinden doğan zararlar genel şartların 3. maddesine göre hiçbir durumda teminat kapsamında değildir.
Kazadan Sonra: Süreler ve Sık Yapılan Hatalar
5510 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre işveren iş kazasını o yerin kolluk kuvvetlerine derhal, SGK'ya ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. Bildirim geç yapılırsa, bildirim tarihine kadar çalışana ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir. Bu tutar sigortanın değil, doğrudan işverenin cebinden çıkan bir kayıptır.
Sigortacıya ihbar için genel şartlar beş günlük süre öngörür ve ihbarın yazılı yapılmasını ister. Dava dilekçesi, tebligat ya da ihtarname gibi belgeler geldiğinde de sigortacıya derhal iletilmelidir.
En sık yapılan hata, iyi niyetle çalışanla ya da ailesiyle doğrudan anlaşma yoluna gitmektir. Genel şartların 9. maddesine göre sigortacının açık onayı olmadan işveren tazminat talebini kısmen ya da tamamen kabul edemez ve zarar görene ödeme yapamaz; dava açılırsa davanın takibi sigortacıya aittir. Sigortacıya danışmadan yapılan bir ödeme ya da imzalanan bir ibraname, sonradan o tutarın poliçeden karşılanmasını zorlaştırabilir.
Son olarak, çalışanın işe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi ayrı bir risktir. 5510 sayılı Kanun'un 23. maddesine göre bu durumda kazadan doğan masraflar, işverenin kusuru aranmaksızın ona ödettirilir. Bu sorumluluğun poliçe karşısındaki durumu tartışmalı olabileceği için en güvenli yol, her çalışanı işe başlamadan bildirmektir.
Teklif Alırken Hazırlanması Gerekenler
Prim ve teminat, büyük ölçüde işin niteliğine ve çalışan sayısına göre belirlenir. Bu nedenle faaliyet konusunu, çalışan sayısını ve yapılan işin tehlike sınıfını doğru beyan etmek gerekir. Genel şartların 5. maddesine göre eksik ya da yanlış beyan, hasar anında tazminattan indirime yol açabilir.
Poliçe süresi içinde riski değiştiren bir gelişme olursa, örneğin yeni bir üretim hattı kurulursa ya da faaliyet konusu değişirse, genel şartların 6. maddesi bunun en geç sekiz gün içinde sigortacıya bildirilmesini ister. Yıl içinde büyüyen ya da iş kolunu genişleten işletmelerin poliçeyi yenileme tarihini beklemeden güncellemesi bu yüzden önemlidir. Sigorta, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin yerini tutmaz; risk değerlendirmesi, eğitim ve koruyucu ekipman kayıtları hem kazayı önler hem de kusur tartışmasında işverenin elini güçlendirir.
Sıkça Sorulan Sorular
İşveren sorumluluk sigortası yaptırmak zorunlu mu?
Genel bir yasal zorunluluk değildir, isteğe bağlı bir sorumluluk sigortasıdır. Bununla birlikte bazı ihale şartnameleri, ana yüklenici sözleşmeleri ya da kira sözleşmeleri bu poliçeyi şart koşabilir; böyle bir sözleşmeniz varsa istenen asgari limiti kontrol edin.
Ferdi kaza sigortası ile işveren sorumluluk sigortası arasındaki fark nedir?
Ferdi kaza sigortası, kaza geçiren çalışana kusur aranmaksızın poliçede belirlenen tutarı öder. İşveren sorumluluk sigortası ise işverenin hukuki sorumluluğunu, yani ona yöneltilen tazminat ve SGK rücu taleplerini karşılar. Biri diğerinin yerini tutmaz; birlikte yapıldıklarında birbirini tamamlarlar.
Kaza sonrası açılan ceza davasındaki avukat masrafları da karşılanır mı?
Genel şartlara göre hayır. Hukuk davasında hükmedilen mahkeme masrafı ve avukatlık ücreti teminat içindedir, ancak cezai takibattan doğan masraflar ve olası para cezaları teminat dışında kalır. Bu risk için ayrıca hukuksal koruma teminatı değerlendirilebilir.
Poliçe sona erdikten sonra açılan dava karşılanır mı?
Belirleyici olan kazanın poliçe süresi içinde olmasıdır; rücu davaları kazadan yıllar sonra da gelebilir. Bu nedenle eski poliçelerinizi saklayın ve sigorta şirketini değiştirirken poliçeler arasında boşluk kalmamasına dikkat edin. Kesin değerlendirme poliçenizin özel şartlarına göre yapılır.
İlgili sigorta ürünleri: İşyeri Paket Sigortası
Adres: Yıldırım Mh. Ali Fuat Başgil Cd. No: 68B, Bayrampaşa, İstanbul 34030, Türkiye
Telefon: +90 212 617 99 54 · +90 212 537 45 15
WhatsApp: +90 549 101 39 39
E-posta: info@atakansigorta.com
← Tüm Rehber Yazıları
Sitenin tamamını görüntülemek için JavaScript'i etkinleştirin.
